ĐỘT QUỴ "KẺ CẮP" KHÔNG ĐẾN MỘT LẦN

17/08/2021
Như một “kẻ cắp quen lối”, đột quỵ đến, đi rồi lại trở lại. Bệnh có tỷ lệ tái phát cao, khoảng 10,4% chỉ trong vòng 3 tháng. Do đó, việc phòng ngừa tái phát đóng vai trò quan trọng trong việc giảm tỷ lệ tử vong và giảm di chứng. Thực tế cũng cho thấy, cơn đột quỵ sau thường nặng hơn cơn đột quỵ trước.
ĐỘT QUỴ

Như một “kẻ cắp quen lối”, đột quỵ đến, đi rồi lại trở lại. Bệnh có tỷ lệ tái phát cao, khoảng 10,4% chỉ trong vòng 3 tháng. Do đó, việc phòng ngừa tái phát đóng vai trò quan trọng trong việc giảm tỷ lệ tử vong và giảm di chứng. Thực tế cũng cho thấy, cơn đột quỵ sau thường nặng hơn cơn đột quỵ trước.

Đang ngồi “lai rai” với bạn già trong hẻm Ông Tr. (60 tuổi, Q.Phú Nhuận, TP.HCM) đột nhiên thấy mặt mũi tối sầm, người loạng choạng muốn té, sau đó bất tỉnh. Ông Tr. được đưa ngay đến bệnh viện cấp cứu nhưng tình trạng bệnh diễn tiến nặng, ông Tr. bị hôn mê do đột quỵ tái phát. Người nhà ông Tr. cho hay, trước đó ông T. đã từng bị đột quỵ. Ông T. có tiền sử uống rượu và hút thuốc rất nhiều. Lần này, ông có biểu hiện như vậy nên người nhà ngay lập tức đưa ông tới bệnh viện vì trước đó bác sĩ đã căn dặn rất kỹ về nguy cơ tái phát bệnh của ông.

Không riêng ông Tr, rất nhiều người đã phải nhập viện vì những cơn đột quỵ “viếng thăm” đến lần thứ 2, thứ 3 như vậy. Phần do tuổi tác, phần do việc điều trị chưa dứt điểm và các yếu tố nguy cơ chưa bị “chặn đứng” nên vẫn tiếp tục bị “đánh gục” bởi căn bệnh nguy hiểm này.

Đột quỵ (hay còn gọi là tai biến mạch máu não) là tình trạng một phần não bị hư hại đột ngột do mất máu nuôi, làm các tế bào não chết dần. Hậu quả là sẽ dẫn đến liệt nửa người, hôn mê hoặc tử vong. Theo Tổ chức Y tế thế giới, tỷ lệ mới mắc đột quỵ trong cộng đồng là 1,27 đến 7,46%/năm. Tử vong do đột quỵ đứng hàng thứ ba, sau bệnh mạch vành và ung thư.

Tại Việt Nam, theo một nghiên cứu của BV Chợ Rẫy và Đại học Y dược TP.HCM thì tỷ lệ tử vong của đột quỵ là 18%. Đặc biệt, số BN đột quỵ từ các địa phương khác chuyển về hai đơn vị y tế này có tỷ lệ tử vong rất cao, lên đến 70%, nghĩa là cứ 100 bệnh nhân đột quỵ có 70 trường hợp tử vong.

Đột quỵ có 2 dạng: Dạng Xuất huyết não (chiếm 15% các trường hợp đột quỵ) do máu từ mạch máu não tràn vào nhu mô não, phổ biến với các trường hợp cao huyết áp kèm xơ vữa mạch máu, vỡ mạch do dị dạng như phình mạch hoặc u mạch. Cả 2 loại thương tổn mạch đều làm thành mạch mỏng manh, rất dễ vỡ. Nếu mạch máu bị phá vỡ  máu sẽ  tràn vào tổ chức não nên gọi là xuất huyết não, nhưng khi khối máu đó nằm gần vỏ não, máu dễ tràn vào màng não, lúc này được coi là xuất huyết não màng não.

Dạng nhồi máu não (chiếm 85% các trường hợp đột quỵ) khi sự lưu thông của máu bị đình trệ tại nơi một mạch bị hẹp hoặc bị mảng xơ vữa hoặc cục huyết khối từ môt nơi khác đi đến và bít lòng mạch máu đó. Như vậy sự tưới máu bị đình trệ, những tế bào thần kinh ở vùng hạ lưu do mạch máu đó nuôi sẽ mau chóng bị hư hại do không có máu và các chất dinh dưỡng, sự diễn biến từ từ nhưng không ngừng tiến triển gây nên phù não.

Có thể thấy, cả 2 dạng đột quỵ trên đều nhắc tới nguyên nhân xơ vữa động mạch. Đây là bệnh do cholesterol cao, làm gây ra bởi sự tích tụ chất béo trong thành mạch. Các chất béo tích tụ trong thành động mạch, Sự tích tụ cứ diễn tiến tăng thêm mãi tạo thành mảng xơ vữa, Mảng xơ vữa ngày càng to dần gây chít hẹp lòng động mạch. Khi mảng xơ vữa bị vỡ ra, máu sẽ tiếp xúc với lõi chất béo bên trong mảng xơ vữa. Khi đó các tế bào tiểu cầu và hệ thống đông máu bị hoạt hóa dẫn đến hình thành huyết khối . Nếu huyết khối làm tắc một động mạch tưới máu não thành mạch trở nên giòn và yếu ớt và bất cứ một áp lực nào lầm căng thành mạch đều có thể gây nên những hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe như nhồi máu não gây tai biến mạch máu não.  Nếu xơ cứng ở động mạch sẽ làm hẹp lòng động mạch não gây hiện tượng rối loạn tuần hoàn não, tắc mạch máu não hoặc gây nhũn não hoặc gây ra đột quỵ.

Cholesterol cao  ⇒ mảng xơ vữa + huyết khối = đột quỵ.

Xét các yếu tố nguy cơ, có thể thấy tăng cholesterol – lượng mỡ xấu trong máu là yếu tố đầu tiên, phối hợp với điều kiện có tổn thương cấu trúc thành mạch do hút thuốc lá, tăng huyết áp, đái tháo đường là những nguy cơ chủ yếu tạo nên mảng xơ vữa thành động mạch. Thừa cân, béo phì và ít vận động là điều kiện thuận lợi làm tăng nhanh sự hình thành mảng xơ vữa, đồng thời là yếu tố cản trở việc điều trị rối loạn lipid máu.  

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Hoài Nam, Cố vấn Y khoa Bệnh Viện Quốc Tế Minh Anh, việc phòng bệnh tiên phát là quan trọng nhất nhưng việc phòng, chống tái phát lại mang ý nghĩa sống còn nhiều hơn với bệnh nhân vì đột quỵ lần sau thường nặng hơn lần trước rất nhiều. Cũng theo một nghiên cứu, nguy cơ đột quỵ tái phát ở những bệnh nhân còn sống là 30% trong năm năm đầu sau đột quỵ. Các nghiên cứu trên thế giới cho thấy, tỉ lệ tái phát sau khi bị đột quỵ lần đầu là từ 3 đến 23% trong 1 năm đầu và 10% đến 53% trong 5 năm sau. Tiền sử gia đình cũng làm tăng nguy cơ đột quỵ ở một số cá thể. Theo quan điểm của các chuyên gia về chuyên ngành bệnh thần kinh hiện nay, đột quỵ là bệnh lý để lại những hậu quả nặng nề. Tại Việt Nam, nghiên cứu của các BS BV Chợ Rẫy, Nguyễn Tri Phương và BV Thống Nhất TPHCM còn cho thấy, sau đột quỵ não, có khoảng 27 – 40,4% bệnh nhân còn bị mất trí nhớ. Rõ ràng, đây là điều cần được quan tâm và có chiến lược dự phòng, điều trị sớm và hiệu quả.

Vì vậy, với những bệnh nhân bị bệnh đột quỵ, sau khi điều trị và xuất viện về nhà thì cần phải được theo dõi tái phát bệnh, vì có nhiều nguy cơ tái phát ngay từ những ngày đầu và trong suốt thời gian sống còn lại, do đó phải chú ý điều trị tích cực để phòng ngừa. Theo Luơng Y Đinh Công Bẩy, Tổng thư ký Hội dược liệu TP. Hồ Chí Minh, các yếu tố nguy cơ cao gây đột quỵ tiên phát như  cholesterol cao, cao huyết áp, tim mạch, tiểu đường, … vẫn tiếp tục “tác động tiêu cực” và gây tái phát đột quỵ nếu các yếu tố này chưa được giải quyết dứt điểm. Thêm vào đó, việc ăn uống, sinh hoạt và tâm lý không hợp lý cũng là 3 yếu tố làm tăng nguy cơ tái phát đột quỵ. Để phòng ngừa tái phát, có nhiều việc cần phải làm đồng thời: Thay đổi lối sống như tăng cường tập thể dục, tập vận động; Làm việc nhẹ nhàng vừa sức; Không ăn nhiều mỡ béo, không ăn nhiều chất ngọt, chất đường, bột; không ăn thức ăn nhiều mắm muối; ăn nhiều rau, củ, trái cây. Ngoài ra, bệnh nhân phải kiểm soát các yếu tố nguy cơ mạch máu (cao cholesterol, cao huyết áp, hút thuốc, tiểu đường)…

Tỷ lệ mắc, tái phát và tử vong do đột quỵ sẽ giảm đi nếu phòng ngừa được các yếu tố nguy cơ. Và xu hướng hiện nay thế giới đang sử dụng để “giải bài toán”  này đó là bổ sung các dược thiện từ thiên nhiên Phytosterols, Red Yeast Rice, Nattikinase giúp giảm các yếu tố nguy cơ như cholesterol cao, mảng xơ vữa, huyết khối nhằm phòng ngừa và hỗ trị điều trị hiệu quả đột quỵ.

Theo các nhà khoa học,Phytosterollà một hoạt chất thuộc nhóm sterol nhưng có nguồn gốc thực vật, khác với cholesterol cũng là sterol nhưng có nguồn gốc động vật. Phytosterols có tác dụng làm giảm nồng độ cholesterol trong máu.Do Phytosterols có cấu tạo hóa học gần giống cholesterol, nên có sự cạnh tranh vớicholesterol trong chuỗi các phản ứng sinh học và với số lượng áp đảo, các Phytosterols sẽ chiếm chỗ của cholesterol trong quá trìnhsinh tổng hợp. Kết quả là làm suy giảm độ tái hấp thu của cholesterol xấu (LDL-c) vào máu, giúp giảmnồng độ cholesterol trong máu, giảm nguy cơ bị bệnh tim.

Red Yeast Ricelà một loại dược liệu cổ truyền đã được Trung Quốc và các nước châu Á khác như Nhật Bản, Hàn Quốc sử dụng từ hơn 1.000 năm trước với công hiệu giúp giảm cholesterol. Kết quả công bố những nghiên cứu khoa học gần đây cho thấy Red Rice Yeast có tác dụng làm giảm cholesterol toàn phần, giảm cholesterol xấu (LDL-c), giảm triglyceride, tăng cholesterol tốt (HDL-c) vì nó chứa  Monacolin K (lovastatin). Monacolin K là chất có khả năng kìm hãm sự tổng hợp cholesterol trong cơ thể.

Nattokinase - enzyme hoạt huyết mạnh có nguồn gốc từ Natto - đã được Giáo Sư Tiến sĩ Sumi Hiroyuki, trường ĐH Chicago tìm ra vào năm 1980 tại Mỹ. Thành phần chính của huyết khối là các sợi huyết Fibrin. Enzyme nội sinh duy nhất trong cơ thể có tác dụng làm tan Fibrin là Plasmin. Nattokinase có hoạt tính gần giống Plasmin nhưng hoạt động mạnh gấp 4 lần Plasmin nội sinh. Do đó, Nattokinase là enzym duy nhất có khả năng tiêu hủy huyết khối.

Bộ ba “ Phytosterols, Red Yeast Rice, Nattokinase” đã hiệp lực cùng nhau làm giảm cholesterol, chống xơ vữa động mạch, tiêu hủy và ngăn ngừa hình thành huyết khối nên phòng - hỗ trợ điều trị đột quỵ và tái phát đột quỵ một cách hiệu quả.

PK Bác sĩ Hoài Nam tổng hợp

Tin tức khác?

CÂU CHUYỆN SỨC KHỎE: VĂN HÓA KHÁM BỆNH

CÂU CHUYỆN SỨC KHỎE: VĂN HÓA KHÁM BỆNH

Bác sĩ cũng là con người, cũng có lúc mệt mỏi. Hiểu được vậy, người bệnh và gia...

CÂU CHUYỆN SỨC KHỎE: BỆNH BƯỚU CỔ

CÂU CHUYỆN SỨC KHỎE: BỆNH BƯỚU CỔ

Bướu cổ là tên gọi phổ biến để chỉ bướu xuất phát từ tuyến giáp, trong y học gọi...

DINH DƯỠNG CHO NGƯỜI BỆNH

DINH DƯỠNG CHO NGƯỜI BỆNH

Đã từ lâu và rất nhiều người (kể cả nhân viên y tế) sai lầm khi nghĩ rằng trong...

TRÒ CHUYỆN CÙNG CHUYÊN GIA: BỆNH TIM MẠCH VÀ CAO HUYẾT ÁP

TRÒ CHUYỆN CÙNG CHUYÊN GIA: BỆNH TIM MẠCH VÀ CAO HUYẾT ÁP

PGS. TS. BS Nguyễn Hoài Nam - Tổng thư ký Hội phẫu thuật Lồng ngực và Tim mạch;...

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây