Bỗng dưng... “rụng” chân tay

17/08/2021
Sau một thời gian tứ chi bị đau, lạnh, không còn hồng hào; bỗng dưng các ngón chân, ngón tay của người bệnh lần lượt “rụng” dần hoặc “rụng” cùng một lúc.

Sau một thời gian tứ chi bị đau, lạnh, không còn hồng hào; bỗng dưng  các ngón chân, ngón tay của người bệnh lần lượt “rụng” dần hoặc “rụng” cùng một lúc. Các bác sĩ khuyến cáo, có rất nhiều nguyên nhân gây ra bệnh, trong đó thường gặp nhất là người bệnh có thói quen hút thuốc lá.

Cưa chân nhưng vẫn cứ hút thuốc!

Nằm co ro trên balcan chuẩn bị đẩy vào phòng chụp mạch máu ở Bệnh viện Nhân dân 115 TP.HCM, ông L.V.T. 79 tuổi tỏ vẻ sợ hãi với chân trái còn lại cũng sắp bị đoạn chi. Khi hỏi thăm, gia đình ông T. cho biết, thời trung niên, mỗi ngày ông hút hơn một gói thuốc. Sau đó, ông bị cưa cụt chân phải, tay phải, rồi đến tay trái. Mặc dù, bác sĩ đã giải thích nếu tiếp tục phì phà thuốc lá, chân trái chắc chắn bị hoại tử. Thế nhưng, do không bỏ được thuốc lá nên giờ đây, ông T. lại nhập viện lần thứ tư vì các ngón chân trái bị “rụng” dần. Sau khi xem kết quả siêu âm mạch máu ở bàn chân trái với một màu trắng xóa, PGS.TS.BS Cao Văn Thịnh - Trưởng khoa Lồng ngực – Mạch máu, BV Nhân dân 115 TP.HCM, giải thích, chứng tỏ dòng máu “chảy” xuống nuôi chân trái đã bị “đứt”, cần phải phẫu thuật sớm để hạn chế mức độ tổn thương lan rông và sâu vào bên trong.

 

Còn anh L.V.T. vì không được bác sĩ chẩn đoán ra bệnh nên mới 29 tuổi đã “rụng”cả tứ chi. Trong lúc chờ các bác sĩ BV Đại học Y Dược TP.HCM đọc kết quả siêu âm, anh kể: “Suốt mười năm nay, tôi chỉ nằm võng cho cơn đau qua đi, thậm chí cái nghề bắt nhái ban đêm đỡ đần vợ con cũng không làm được. Lúc 14 tuổi, mỗi ngày tôi hút hơn một gói thuốc, chỉ 5 năm sau, các móng tay của bàn tay trái “rụng” hết, rồi ăn sâu vào bên trong xương, đau nhức không chịu nổi. Khi tôi đi khám bệnh, bác sĩ chẩn đoán bị cơ xương khớp nên cho vài viên thuốc về uống. Không lâu sau, cả bàn tay và hai bàn chân còn lại cũng bị cụt nham nhở. Thế nhưng, sau khi bác sĩ chuyên về da liễu loại trừ bệnh phong cùi vẫn không chẩn đoán được bệnh gì”. Cũng may, trong một lần khám bệnh từ thiện ở An Giang, các bác sĩ TP.HCM đã phát hiện ra bệnh của anh T. Anh ân hận: “Giá như tôi biết đây là nguyên nhân do hút thuốc lá, chắc chắn tôi sẽ bỏ ngay. Giờ đây, mỗi lần ngâm mình dưới nước tìm bắt cá, ếch nhái,… các mạch máu co lại, cảm thấy tê buốt tứ chi”.

TS.BS Vũ Hữu Vĩnh – Phó khoa Lồng ngực Mạch máu, BV Chợ Rẫy TP.HCM, cho biết, bệnh lý mạch máu dẫn đến tình trạng “rụng” tứ chi có rất nhiều nguyên nhân như: dị dạng mạch máu, biến chứng mạch máu, tiểu đường, hút thuốc lá,… trong đó xơ vữa động mạch chiếm đến 60-70%. Động mạch xơ vữa và lòng mạch máu bị hẹp, lâu ngày bít kín mạch máu không cho máu lưu thông đến nuôi các chi nên dẫn đến hoại tử chi. Nguy cơ này thường xảy ra ở những người bệnh nhân trên 35 tuổi và bị cao huyết áp, béo phì,…

Tuy nhiên, nếu cụt chi ở những người trẻ chủ yếu dưới 40 thường không phải do bị xơ vữa động mạch mà thuộc nhóm bệnh viêm tắc động mạch không rõ nguyên nhân, còn gọi là bệnh Buerger. PGS.TS Nguyễn Hoài Nam – Trưởng phòng khám Lồng ngực Mạch máu, BV Đại học Y Dược TP.HCM, giải thích, bệnh này xảy ra chủ yếu trên bệnh nhân hút thuốc lá, thường gặp ở nam giới nhiều gấp năm lần nữ giới. Về nguyên nhân gây viêm tắc động mạch ở nhóm bệnh này  người ta còn nhiều giả thuyết có thể do nhiễm trùng, di truyền, nhiễm ký sinh trùng.

Cụt chi mới chịu đi bác sĩ

Với BN bị bệnh Buerger ở giai đoạn sớm, chỉ cần bỏ thuốc lá, có thể sẽ không phải cắt cụt chân tay. Thế nhưng, hơn 95% trường hợp ở giai đoạn sớm vẫn không bỏ được thuốc lá nên cuối cùng phải đoạn chi. Tại Việt Nam, hầu hết BN đều bị cắt cụt chi do nhập viện quá trễ. Vị trí bị cắt thường là 1/3 trên xương cẳng chân, dưới khớp gối khoảng 10cm, gây tàn phế nặng nề. Cũng theo BS Hoài Nam, khi chuyển sang biến chứng nên cắt bỏ chi, chứ không nên tập vật lý trị liệu hay uống thuốc, vì như vậy chỉ kéo dài thời gian đau đớn và tổn thương lan sâu vào trong. Vì hiện chưa có phương pháp điều trị nào tỏ ra hữu hiệu với bệnh Buerger, kể cả cắt thần kinh giao cảm thắt lưng hoặc lồng ngực cũng chỉ cho kết quả tạm thời và cuối cùng vẫn buộc phải cắt chi. Còn phương pháp nối mạch máu chỉ thực hiện được trên bệnh nhân bị những bị xơ vữa động mạch,… Tuy nhiên, một số BN ở nhóm bệnh này cũng bị đoạn chi vì nhập viện trễ. Do đó, sau khi phẫu thuật, những bệnh nhân này cũng phải tiếp tục uống thuốc chuyển hóa lipid, tiểu đường,… để tránh mạch máu bị hẹp trở lại. Thế nhưng, mỗi năm, BV Chợ Rẫy cũng phải đoạn chi cho 20-30 bệnh nhân bị hoại tử tứ chi.

Đáng lo nhất hiện nay, tình trạng thiếu máu nuôi chi xuất hiện nhiều dấu hiệu khác nhau, đôi khi dễ nhầm lẫn với dấu hiệu đau nhức thường gặp trong nhóm bệnh cơ xương khớp, một chứng bệnh thường xuất hiện ở người cao tuổi. Nguyên nhân này khiến bệnh nhân nhập viện trễ, dễ bị tàn phế. BS Thịnh khuyên, tốt nhất là cho người bệnh chụp động mạch có cản quang, siêu âm… phối hợp với triệu chứng lâm sàng để tìm ra bệnh. Cách phân biệt đơn giản nhất là ở nhóm bệnh thiếu máu nuôi chi, ở giai đoạn đầu, người bị đau cách hồi, đi một đoạn khoảng 100-200m sẽ bị đau chân, nghỉ một lúc lại hết đau và về sau đau liên tục. Một số BN bị lạnh chi, tê bì, màu sắc da không còn hồng hào như trước, teo bắp chân, loét chi… Trong khi, đau cơ xương khớp, thường do càng vận động càng đau, sưng nóng đỏ ở đầu khớp. 

Văn Thanh

 

 

Tin tức khác?

CÂU CHUYỆN SỨC KHỎE: VĂN HÓA KHÁM BỆNH

CÂU CHUYỆN SỨC KHỎE: VĂN HÓA KHÁM BỆNH

Bác sĩ cũng là con người, cũng có lúc mệt mỏi. Hiểu được vậy, người bệnh và gia...

CÂU CHUYỆN SỨC KHỎE: BỆNH BƯỚU CỔ

CÂU CHUYỆN SỨC KHỎE: BỆNH BƯỚU CỔ

Bướu cổ là tên gọi phổ biến để chỉ bướu xuất phát từ tuyến giáp, trong y học gọi...

DINH DƯỠNG CHO NGƯỜI BỆNH

DINH DƯỠNG CHO NGƯỜI BỆNH

Đã từ lâu và rất nhiều người (kể cả nhân viên y tế) sai lầm khi nghĩ rằng trong...

TRÒ CHUYỆN CÙNG CHUYÊN GIA: BỆNH TIM MẠCH VÀ CAO HUYẾT ÁP

TRÒ CHUYỆN CÙNG CHUYÊN GIA: BỆNH TIM MẠCH VÀ CAO HUYẾT ÁP

PGS. TS. BS Nguyễn Hoài Nam - Tổng thư ký Hội phẫu thuật Lồng ngực và Tim mạch;...

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây