XƠ GAN

17/08/2021
Gan là một tạng rất quan trọng, đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng tronc cơ thể. Khi gan bị viêm và hoại tử, tế bào gan dần dần được thay thế bằng mô xơ. Xơ gan xảy ra khi gan bị hư hại trong nhiều năm và khi tổ chức xơ được hình thành thì rất khó hồi phục.
XƠ GAN
  • Định nghĩa: Xơ gan là gì?

    Gan là một tạng rất quan trọng, đảm nhiệm nhiều chức năng  quan trọng tronc cơ thể. Khi gan bị viêm và hoại tử, tế bào gan dần dần được thay thế bằng mô xơ. Xơ gan xảy ra khi gan bị hư hại trong nhiều năm và khi tổ chức xơ được hình thành thì rất khó hồi phục. Tuy vậy, khi xơ gan được chẩn đoán sớm và được điều trị nguyên nhân thì có thể hạn chế các hư hại tiếp diễn. Nếu tình trạng viêm gan kéo dài, mô xơ được tạo ra ngày càng nhiều làm thay đổi và đảo lộn cấu trúc của gan. Lúc đó, gan không còn hoạt động tốt nữa và có biểu hiện suy chức năng gan. Xơ gan tiến triển có thể đe dọa đến tính mạng người bệnh do xảy ra rất nhiều biến chứng.

    Hình minh họa

    Các nguyên nhân gây xơ gan

    Có nhiều nguyên nhân gây xơ gan, trong đó có hai nguyên nhân quan trọng nhất là:

    - Có thể gặp trong các trường hợp suy tim, tắc mật lâu ngày, viêm gan tự miễn, dùng dài hạn các thuốc độc hại cho gan hoặc do một số bệnh lý rối loạn chuyển hóa bẩm sinh như ứ đọng chất đồng (bệnh Wilson) hoặc chất sắt (bệnh ứ sắt mô).

    - Có đến 20% trường hợp xơ gan không tim được nguyên nhân.

    Các triệu chứng của xơ gan

    Gan có khả năng bù trừ rất tốt nên xơ gan thường không có triệu chứng cho đến khi tôn thương xơ làn rộng và bị hư hại hơn 70% tế bào gan thì mới bộ lộ các triệu chứng do mất bù chức năng gan. Giai đoạn đầu này của xơ gan được gọi là thời kỳ xơ gan còn bù.

    Các triệu chứng và dấu hiệu đầu tiên của xơ gan thường là mệt mỏi, suy nhược, chán ăn, buồn nôn, dễ bị chảy máu, bầm tím trên cơ thể, chảy máu chân răng, chảy máu cam, ngứa…thể trạng gầy sút dần.

    Nhiều năm sau, xơ gan tiến triển đến giai đoạn nặng hơn, bắt đầu có biểu hiện suy giảm chức năng gan. Đây là thời kỳ xơ gan mất bù với các dấu hiệu: cổ trướng (báng bụng), chân phù, vàng mắt và da, đỏ lòng bàn tay, các đốt giãn mao mạch hình sao (sao mạch) xuất hiện ở mặt, ngực và lưng, các tĩnh mạch bàng hệ xuất phát từ rốn tạo thành dấu hiệu đầu sứa, gan teo nhỏ, lách to, sụt cân, thiếu máu. Phụ nữ có thể bị rối loạn kinh nguyệt hoặc mất kinh, dàn ông có thể bị bất lực và vú to… Người bệnh cũng có thể có những rối loạn về thần kinh như mất khả năng tập trung, mất ngủ… Nặng hơn nữa, người bệnh sẽ bị hôn mê hoặc xuất huyết tiêu hóa do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản…

    Các biến chứng của xơ gan

    Báng bụng (cổ trướng) gia tăng và không đáp ứng với điều trị.

    Nhiễm khuẩn dịch báng hoặc tình trạng dễ nhiễm khuẩn (do giảm sức đề kháng).

    Xuất huyết tiêu hóa do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản hay vỡ giãn tĩnh mạch phình vị.

    Suy dinh dưỡng: xơ gan làm cho gan không tổng hợp được một số dưỡng chất dẩn đến suy mòn, sụt cân.

    Bệnh lý não-gan: gan không khử được các độc chất (nhất là NH3) và những chất này bị ứ lại trong máu, ngấm vào hệ thần kinh gây rối loạn tri giác, khó tập trung, kém phản ứng, hôn mê.

    Suy thận cấp do suy gan nặng, được gọi là hội chứng gan-thận.

    Người bệnh xơ gan có nguy cơ cao bị ung thư gan.

    Các khám nghiệm cần làm & chẩn đoán xơ gan

    Đánh giá chức năng gan: Bilirubin máu, Albumin, thời gian Prothrombin và một số men gan (ALT, AST, GGT).

    Tìm nguyên nhân xơ gan, quan trọng nhất là tìm các dấu ấn huyết thanh của virus viêm gan B và C, các kháng thể tự miễn…

    Siêu âm đàn hồi gan để đánh giá tình trạng xơ hóa gan (có thể thay thế sinh thiết gan trong việc đánh giá mức độ xơ hóa gan).

    Siêu âm bụng (đôi khi có thể chụp cộng hưởng từ, chụp X quang cắt lớp vùng bụng) để xem hình ảnh của gan.

    Xét nghiệm dịch báng: thường là dịch thấm (đạm dịch báng < 25g/L) hoặc phát hiện nhiễm khuẩn dịch báng (bạch cầu  250/ mm3).

    Nội soi tiêu hóa trên để phát hiện các búi giãn tĩnh mạch thực quản và phình vị.

    Sinh thiết gan giúp xác định độ nặng. độ lan tỏa của xơ hóa gan và đôi khi còn cho biết nguyên nhân gây xơ gan.

    Điều trị xơ gan

    Điều trị nguyên nhân:

    Ngưng uống rượu hoàn toàn nếu là xơ gan do rượu.

    Nếu do nhiễm virus viêm gan B và C, có thể dùng các thuốc kháng virus chuyên biệt để điều trị.

    Giảm cân và kiểm soát đường huyết nếu là bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu, thứ phát do đái tháo đường.

    Nếu là xơ gan ứ mật nguyên phát, điều trị sớm có thể cải thiện và phục hồi tình trạng xơ hóa.

    Xơ gan do viêm gan tự miễn có thể ổn định và cải thiện nhờ sử dụng corticoid và các thuốc ức chế miễn dịch.

    Trong xơ gan kèm suy dinh dưỡng, dùng các chất dinh dưỡng, đề phòng loãng xương.

    Điều trị các triệu chứng và phòng ngừa biến chứng của xơ gan:

    Nếu có phù chân và báng bụng, có thể uống thuốc lợi tiểu kết hợp với chế độ ăn hạn chế muối. Nếu bụng báng quá to, người bệnh cần nằm nghỉ, hạn chế bớt nước (uống khoảng 1-1,5 lít mỗi ngày) và có thể phải chọc rút bớt dịch báng khi người bệnh bị đau căng tức và khó thở.

    Phòng ngừa xuất huyết tiêu hóa bằng cách tiêm thuốc làm xơ hóa hoặc thắt các búi tĩnh mạch thực quản giãn. Có thể dùng thuốc để làm giảm áp lực tĩnh mạch cửa (thuốc chẹn bêta: Propranolol)

    Điều trị nhiễm khuẩn: kháng sinh, phòng ngừa cúm, viêm phổi, viêm gan virus bằng các thuốc làm giảm các độ tố (NH3) trong máu và sử dụng lactulose.

    Cần tránh những thuốc độc hại cho gan như các thuốc an thần, thuốc ngủ. Ngay cả việc sử dụng không đúng các thuốc giảm đau thông thường như Paracetamol, thuốc kháng viêm… cũng có thể ảnh hưởng xấu đến bệnh. Cần hỏi ý kiến Bác sĩ trước khi dùng bất cứ một loại thuốc nào.

    Ghép gan: là lựa chọn điều trị duy nhất cuối cùng cho các trường hợp xơ gan tiến triển và gan đã suy chức năng nặng không hồi phục.

    Phòng ngừa xơ gan

    Như chúng ta đã thấy xơ gan là một bệnh lý khá nặng với nhiều biến chứng trầm trọng, có thể đe dọa mạng sống. Việc điều trị xơ gan có khi rất tốn kém nhưng mang lại ít hiệu quả, do vậy việc phòng ngừa xơ gan là rất quan trọng:

    Giảm rượu tối đa: 1 đơn vị uống / ngày cho nữ giới ở mọi lứa tuổi và nam giới tuổi > 65; 2 đơn vị uống / ngày cho nam giới tuổi ≤ 65 (1 đơn vị uống chứa 10g cồn).

    Rượu là nguyên nhân hàng đầu gây xơ gan

    Chế độ ăn rau củ quả, thịt nạc, giảm mỡ động vật và các thức ăn chiên.

    Duy trì cân năng tốt, chống béo phì quá cân.

    Đề phòng lây nhiễm viêm gan virus: kim tiêm, quan hệ tình dục. Đối với bệnh viêm gan virus B: nếu chưa từng bị nhiễm, nên đi tiêm vaccin phòng ngừa. Cho đến nay, vẫn chưa có thuốc tiêm ngừa viêm gan virus C.

    Đối với những người đã bị nhiễm virus B hoặc C mạn tính, cần theo dõi người bệnh định kỳ mỗi 3 hoặc 6 tháng để phát hiện và điều trị sớm những trường hợp viêm gan đang tiến triển. Nhờ vậy, có thể hạn chế được các biến chứng nặng như xơ gan và ung thư gan.

    Cần theo dõi sức khỏe định kỳ để phát hiện và điều trị sớm các bệnh lý gây viêm gan hoặc có ảnh hưởng đến gan như suy tim, tắc mật…

    Bệnh viện Quốc tế Minh Anh nhận khám và điều trị cho các bệnh nhân bị xơ gan bất kể do nguyên nhân gì.

    BVQT Minh Anh

Tin tức khác?

KỶ NGUYÊN PHẪU THUẬT ÍT XÂM LẤN TRONG CHUYÊN NGÀNH TIM MẠCH - LỒNG NGỰC

KỶ NGUYÊN PHẪU THUẬT ÍT XÂM LẤN TRONG CHUYÊN NGÀNH TIM MẠCH - LỒNG NGỰC

Thành phố Đà Nẵng trong 3 ngày 31/5-2/6 vừa qua, đã đón tiếp hơn 200 đại biểu là...

BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH

BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD, COAD hay COLD) là một dạng bệnh lý tắc...

U TRUNG THẤT CÓ NGUY HIỂM KHÔNG ?

U TRUNG THẤT CÓ NGUY HIỂM KHÔNG ?

U trung thất là danh từ dùng để chỉ khối u có nguồn gốc và phát triển trong...

NHỮNG BỆNH LÝ LIÊN QUAN TUYẾN TIỀN LIỆT

NHỮNG BỆNH LÝ LIÊN QUAN TUYẾN TIỀN LIỆT

Phần lớn nam giới ở độ tuổi 50 hoặc cao hơn có bệnh lý liên quan đến tuyến tiền...

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây