PHÙ BẠCH HUYẾT: NHIỀU BIẾN CHỨNG, KHÓ ĐIỀU TRỊ

17/08/2021
Khi bị bệnh phù bạch huyết (PBH), điều trị rất khó khăn. Vậy PBH là bệnh gì, cơ chế gây bệnh ra sao?
PHÙ BẠCH HUYẾT: NHIỀU BIẾN CHỨNG, KHÓ ĐIỀU TRỊ

Khi bị bệnh phù bạch huyết (PBH), điều trị rất khó khăn. Vậy PBH là bệnh gì, cơ chế gây bệnh ra sao?

>> BIẾN CHỨNG CỦA SUY GIÃN TĨNH MẠCH

Vì sao mắc bệnh?

PGS. TS. BS Nguyễn Hoài Nam, giảng viên Đại học Y Dược TP.HCM; cố vấn chuyên môn Bệnh viện Quốc tế Minh Anh cho biết. Hệ bạch huyết bao phủ toàn bộ cơ thể với các thành phần: bạch huyết, mạch bạch huyết, mô bạch huyết, hạch bạch huyết… Khi bị PBH, đùi, đầu gối, cẳng chân, mắt cá, ngón chân sưng to. Cũng có người bị phù từng bộ phận do sự tắc nghẽn trong hệ thống bạch huyết gây ra.

Người bị bệnh PBH, ngoài đau nhức, sưng tức, nặng nề, khó vận động còn phải đối mặt với bất ổn tâm lý do sợ bị người khác nhìn thấy sự bất thường cơ thể.

Y khoa phân PBH làm hai loại: PBH tiên phát và thứ phát.

PBH tiên phát là bệnh di truyền chiếm khoảng 0,6%. Để dễ hình dung, các nhà khoa học ví von: mỗi người có một bản đồ gen nhưng người bị PBH lại có một số gen bị tẩy xóa.

Khi các mạch bạch huyết bị thiếu hoặc không hoạt động, tổn thương có thể ảnh hưởng tới tứ chi, các phần khác của cơ thể, kể cả các cơ quan nội tạng. Bệnh có thể xuất hiện ngay sau khi sinh, ở tuổi dậy thì hoặc khi trưởng thành.

PBH thứ phát thường do bị một bệnh nào đó ảnh hưởng đến hệ thống bạch huyết gây PBH. Bệnh xuất hiện ở cả trẻ em và người lớn. Cụ thể, bệnh có thể xuất hiện sau một chấn thương, viêm nhiễm hay phẫu thuật đặc biệt trong điều trị ung thư các loại và các phẫu thuật liên quan đến tuyến tiền liệt, đường tiết niệu…

Các chấn thương trong thể thao, và ngay cả xăm da mà “phạm” đến dòng chảy bạch huyết đều có thể gây ra PBH thứ phát. Điều cần biết thêm là PBH có thể không xuất hiện ngay sau khi bị chấn thương hoặc xăm trổ trúng dòng bạch huyết mà xuất hiện trễ hơn vào bất kỳ lúc nào sau đó.

Do vậy, cách phòng bệnh PBH thứ phát là luôn tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ nếu có phẫu thuật, tránh các chấn thương, đặc biệt không xăm da.

Can thiệp giúp giảm cảm giác khó chịu

PBH kèm theo nhiều triệu chứng khó chịu. Hiện y khoa có nhiều cách để giúp cho PBH trở nên dễ chịu, giảm sưng và giảm đau:

- Vận động cánh tay hoặc chân bị phù theo các bài tập giúp cải thiện sự lưu thông dịch bạch huyết trong vùng chi bị bệnh.

- Dùng băng ép quấn băng quanh vùng chi bệnh để cho dịch bạch huyết không tụ lại một chỗ. Cách này giúp giảm sưng căng cho vùng chi bệnh.

- Xoa bóp để tăng tốc độ lưu thông dịch bạch huyết giúp giảm sưng đau nơi bị phù. Song, không xoa bóp khi bị một vết thương nhỏ hoặc trầy xước vì sẽ làm cho vết thương rỉ dịch.

- Phương pháp dùng khí nén: bệnh nhân được mặc một áo chuyên dụng trên cánh tay hoặc chân bị phù nối với một máy bơm tạo áp lực khiến bạch huyết di chuyển khỏi vùng PBH giúp giảm sưng đau. Biện pháp này không dùng cho người cao huyết áp, tiểu đường, tê liệt, suy tim, đông máu hoặc nhiễm khuẩn cấp tính….

Khi bị PBH, rất dễ bị xây xát, vết thương dễ bị nhiễm trùng tái đi, tái lại. Do da vùng bị phù thường rất mỏng, khi bị thương dịch thoát ra ngoài nên vết thương lâu lành.

Do đó, cần tránh tiếp xúc mạnh, tránh tiếp xúc với vật ô nhiễm. Khi ngủ nên nâng cao cánh tay hoặc chân bị bệnh. Không mặc quần áo chật, không đo huyết áp, tiêm chích ở vùng tay, chân bị bệnh...

Người bệnh cần ăn uống đủ chất, nghỉ ngơi đầy đủ, vận động thể dục nhẹ nhàng, tinh thần thoải mái để đẩy lùi bệnh tật.

Điều trị thế nào?

Việc điều trị PBH khá khó khăn. Trước đây, những trường hợp bướu bạch huyết dưới cằm và miệng thường “không chạm tới” vì dễ xuất huyết nguy hiểm, nhưng nay các bác sĩ đã can thiệp bằng kỹ thuật chích xơ. Nhờ cách điều trị này, bệnh nhân có cuộc sống sinh hoạt bình thường.

PBH sau đoạn nhũ điều trị ung thư vú rất dễ xảy ra. Với các bệnh nhân này, các bác sĩ điều trị bằng thuốc và nạo toàn bộ hạch nách nhằm ngăn dịch bạch huyết chảy xuống cánh tay làm tay phù to.

Trong trường hợp đã bị PBH thì được dẫn lưu bạch huyết. Các bác sĩ có thể thực hiện tái tạo tuyến vú và ghép hạch bạch huyết cùng lúc. Sau ghép, bệnh nhân giảm đau, cải thiện vận động.

Với trường hợp PBH sau khi mổ bỏ tử cung, trước đây khó chẩn đoán, nay đã có indocyanine green huỳnh quang giúp thấy rất rõ dòng bạch huyết, nhờ vậy can thiệp dễ hơn.

Khó nhất là các trường hợp PBH do dị dạng tĩnh mạch, nhất là những dị dạng lớn và thời gian mắc bệnh lâu. Các phương pháp phẫu thuật, chích xơ, băng ép... chỉ đáp ứng được một phần kết quả mong đợi của thầy thuốc và bệnh nhân.

Ngay cả chích xơ và phẫu thuật có khi phải tiến hành nhiều lần và mức độ tàn phá do phẫu thuật khá cao. Hiện nay, trên thế giới đã bắt đầu nghiên cứu về đột biến gen trong bệnh này và đang thử nghiệm một loại thuốc có hiệu quả đối với những bệnh nhân dị dạng tĩnh mạch có đột biến gen.

Riêng với những trường hợp dị dạng lan tỏa hạn chế hô hấp, tiêu hóa, giới hạn vận động chi khớp, rối loạn đông máu hay dị dạng lan tỏa kèm nhiều bệnh khác thì phương pháp chích xơ không hiệu quả. Có những trường hợp, bác sĩ buộc phải đoạn chi.

theo Phương Nam/PNO

Tin tức khác?

KỶ NGUYÊN PHẪU THUẬT ÍT XÂM LẤN TRONG CHUYÊN NGÀNH TIM MẠCH - LỒNG NGỰC

KỶ NGUYÊN PHẪU THUẬT ÍT XÂM LẤN TRONG CHUYÊN NGÀNH TIM MẠCH - LỒNG NGỰC

Thành phố Đà Nẵng trong 3 ngày 31/5-2/6 vừa qua, đã đón tiếp hơn 200 đại biểu là...

BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH

BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD, COAD hay COLD) là một dạng bệnh lý tắc...

U TRUNG THẤT CÓ NGUY HIỂM KHÔNG ?

U TRUNG THẤT CÓ NGUY HIỂM KHÔNG ?

U trung thất là danh từ dùng để chỉ khối u có nguồn gốc và phát triển trong...

NHỮNG BỆNH LÝ LIÊN QUAN TUYẾN TIỀN LIỆT

NHỮNG BỆNH LÝ LIÊN QUAN TUYẾN TIỀN LIỆT

Phần lớn nam giới ở độ tuổi 50 hoặc cao hơn có bệnh lý liên quan đến tuyến tiền...

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây