ĐỘT TỬ DO TẮC ĐỘNG MẠCH PHỔI

17/08/2021
PGS TS. Nguyễn Hoài Nam, Chủ tịch Hội Tĩnh mạch học TP. Hồ Chí MinhHôm qua trên rất nhiều tờ báo các phóng viên đều nhắc đến một trường hợp đột tử khi máy bay vừa cất cánh. Tuy nguyên nhân của cái chết bất ngờ chưa được xác định rõ ràng vì người thân của nạn nhân không đồng ý cho mổ xác.
 ĐỘT TỬ DO TẮC ĐỘNG MẠCH PHỔI

Cái chết trên đường bay

Hôm qua trên rất nhiều tờ báo các phóng viên đều nhắc đến một trường hợp đột tử khi máy bay vừa cất cánh. Tuy nguyên nhân của cái chết bất ngờ chưa được xác định rõ ràng vì người thân của nạn nhân không đồng ý cho mổ xác.

Thỉnh thoảng trên các chuyến bay dài hoặc trên các tuyến đường xuyên đại dương cũng có những trường hợp tương tự, nạn nhân thường là một người trung niên hoặc có tuổi. Đột nhiên nấc lên vài cái, cảm thấy khó thở nhiều sau đó đi vào hôn mê và tử vong ngày sau đó. Khi mổ xác, các nhà giải phẫu bệnh xác định bệnh nhân chết vì thuyên tắc động mạch phổi do cục máu đông đi từ các tĩnh mạch sâu trong cơ thể bị viêm tắc gây nên.

Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế thế giới thì: Đột tử có nghĩa là cái chết không được dự báo trước xảy ra trong vòng một giờ khi khởi phát những triệu chứng nguy hiểm cho tính mạng con người.

Hàng năm ở Mỹ có khoảng 300.000 người bị đột tử. Mặc dù đã có rất nhiều tiến bộ trong Y học, nền kinh tế khá phát triển và mọi người đã quan tâm rất nhiều đến sức khoẻ của mình, nhưng hang năm số lượng người bị đột tử vẫn không hề giảm. Trước kia, người ta thường nghĩ: đột tử chỉ xảy ra ở những người trẻ tuổi, hiện nay do số lượng người già tăng lên gấp bội trong xã hội nên số người già bị đột tử ngày càng nhiều

Các nguyên nhân gây tắc động mạch phổi

Mặc dù có khá nhiếu nguyên nhân gây ra đột tử như: Nhồi máu phổi, thuyên tắc động mạch phổi, nhồi máu cơ tim cấp, vỡ các mạch máu lớn, tai biến mạch máu não nặng với tổn thương lan toả trên diện rộng v.v…Nhưng theo các chuyên gia Y học thì nguyên nhân là bệnh về tim mạch vẫn chiếm hàng đầu.

Ở Châu Âu và Mỹ, mặc dù đột tử xảy ra trong tất cả các bệnh về tim mạch. Nhưng, bệnh về động mạch vành vẫn chiếm đa số. Tình trạng đột tử có thể xảy ra khi bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim cấp, hoặc có tình trạng rối loạn nhịp tim trên một bệnh nhân có nhồi máu cơ tim cũ không được phát hiện hay không được điều trị đúng mức. Điều nguy hại là: Ở một số người trẻ khoẻ các bệnh về động mạch vành nhiều khi lại không có biểu hiện gì ra bên ngoài. Bệnh nhân không hề thấy đau ngực, không hề mệt khi làm việc nặng. Nhất là ở những người trẻ, do đó gây ra tình trạng chủ quan về sức khoẻ của mình.

Một số nguyên nhân về tim mạch khác cũng thường gặp ở những nạn nhân đột tử như: Bệnh cơ tim phì đại, bệnh cơ tim dãn nở vô căn, bệnh lý van tim, các rối loạn nhịp như: ngoại tâm thu, hội chứng Wolf-Parkinison- White, cá rối loạn nhịp chậm v.v…hoặc các loạn nhịp do sử dụng thuốc tân dược cũng có thể gây ra đột tử.

Ở những bệnh nhân có tiền sử thuyên tắc tĩnh mạch sâu, suy tĩnh mạch hay viêm tĩnh mạch nông. Những chuyến bay kéo dài với tư thế ngồi bất động lâu là một trong những nguye6n nhân giúp hình thành cục máu đông trong lòng tĩnh mạch khi có sự thay đổi đột ngột về áp suất lúc mày bay lên hay hạ cánh sẽ có điều kiện để bung ra khỏi thành tịach và theo dòng máu về đến tim. Từ tâm nhĩ phải cục máu đông sẽ qua tâm thất phải và được tim bơm lên phổi theo động mạch phổi. Hàng rào mạch máu phổi sẽ chặn cục máu đông lại và gây ra tình trạng suy tim cấp do máu không thể lên phổi được và sự trao đổi oxygenne của máu tại đây không xảy ra được.

Trước đây ở Việt Nam và trên Thế giới có quy định phải mổ tử thi cho tất cả các trường hợp chết dù tại bệnh viện hay ở đâu. Nên các thầy thuốc đã phát hiện ra khá nhiều những trường hợp thuyên tắc động mạch phổi có nguyên nhân là thuyên tắc tĩnh mạch sâu. Ở các nước Châu Âu, thuyên tắc động mạch phổi do tắc tĩnh mạch sâu là biến chứng nguy hiểm nhất mà các bệnh nhân bị suy tĩnh mạch có thể gặp. Ngày nay do ở Việt nam không còn quy định về việc mổ tử thi sau khi bệnh nhân qua đời nên việc xác định nguyên nhân đột tử do thuyên tắc động mạch phổi cũnt được nhắc đến. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân may mắn còn đến đựuc bệnh viện thì với một số thầy thuốc có kinh nghiệm và các phương pháp chẩn đoán hiện đại như chụp X quang vi tính đa lát cắt có dư, chúng ta có thể phát hiện dễ dàng bệnh này. Nhưng việc điều trị cũng khá khó khăn, kết qua3u trị thì thất thường.

Những người hay bị thuyên tắc động mạch phổi:

Theo nhiều công trình nghiên cứu khoa học cho thấy những người lớn tuổi, béo phì hay mắc bệnh nan y như bệnh ung thư, gãy xương đùi v.v…phải nằm lâu, có tiền sử mắc bệnh suy tĩnh mạch mạn tính chi dưới. Hay những người hay bị phù chân, v bẻ, mỏi chân v.v…khi đứng lâu hay ngồi nhiều. Rất dể bị thuyên tắc động mạch phổi do cục máu đông hình thành từ các tĩnh mạch sâu bị thuyên tắc khi hải di chuyển lâu, nhất là khi bay với những chuyên bay kéo dài trên 5  giờ.

Ngoài giờ biến chứng thuyên tắc động mạch phổi cũng có thể xảy ra tại bệnh viiện trong những trươg hợp chấn thương nặng, gảy xương lớn và giập nát mô nhiều. Là một lĩnhc khác.

Chuẩn bị cho những chuyến đi xa

Để phòng ngừa biến chứng  thuyên tắc động mạch phổi trên những  bệnh nhân có bệnh thuyên tắc hay suy tĩnh mạch thì to nhất là không nên di chuyển trên máy bay hoặc xe hơi quá dài trên 5 giờ. Nếu có chuyện đi xa như vậy cần phải khám và điiều trị trước ở một thầy thuốc chuyên khoa về tĩnh mạch học để xem có biến chứng tắc tĩnh mạch sâu hay không? Nếu có cần phải điều trị tích cực và khuyên bệnh nhân không nên di chuyển xa như vậy. Để  phòn ngừa biến chứng thuyên tắc động mạch phổi, các thầy thuốc Ấn Độ đã có sáng kiến đặt một cái dù vào trong lòng tĩnh mạch chủ dưới để chặn bắt các cục máu đông trôi về tim. Tuy nhiên giá thành của kỹ thuật này còn khá đắt tiền và không phải ai cũng có thể thực hiện được.

Ở một số chuyến bay kéo dài, nếu có việc cần thiết bắt buộc phải đi thì nên chọn ghế ngồi ở chỗ tương đối rộng. Không nên ngồi lâu quá một giờ, có thể đi lại trong khoang máy bay khi phi hành đoàn cho phép. Nên sử dụng loại tất Y khoa chống hình thành cục máu đông, kèm theo thuốc chống đông và thuốc điều trị bệnh tĩnh mạch.

PGS TS. Nguyễn Hoài Nam, Chủ tịch Hội Tĩnh mạch học TP. Hồ Chí Minh
Cố vấn Y khoa BVQT Minh Anh

Tin tức khác?

KỶ NGUYÊN PHẪU THUẬT ÍT XÂM LẤN TRONG CHUYÊN NGÀNH TIM MẠCH - LỒNG NGỰC

KỶ NGUYÊN PHẪU THUẬT ÍT XÂM LẤN TRONG CHUYÊN NGÀNH TIM MẠCH - LỒNG NGỰC

Thành phố Đà Nẵng trong 3 ngày 31/5-2/6 vừa qua, đã đón tiếp hơn 200 đại biểu là...

BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH

BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD, COAD hay COLD) là một dạng bệnh lý tắc...

U TRUNG THẤT CÓ NGUY HIỂM KHÔNG ?

U TRUNG THẤT CÓ NGUY HIỂM KHÔNG ?

U trung thất là danh từ dùng để chỉ khối u có nguồn gốc và phát triển trong...

NHỮNG BỆNH LÝ LIÊN QUAN TUYẾN TIỀN LIỆT

NHỮNG BỆNH LÝ LIÊN QUAN TUYẾN TIỀN LIỆT

Phần lớn nam giới ở độ tuổi 50 hoặc cao hơn có bệnh lý liên quan đến tuyến tiền...

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây