KIỂM SOÁT ĐƯỜNG HUYẾT SAU ĂN Ở BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TYPE 2

17/08/2021
Theo Hội đái tháo đường (ĐTĐ) Mỹ, kiểm soát tốt đường huyết sau ăn là mục tiêu quan trọng trong điều trị bệnh ĐTĐ và lượng đường huyết sau ăn 2 giờ tốt nhất là dưới 180mg/L.
KIỂM SOÁT ĐƯỜNG HUYẾT SAU ĂN Ở BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TYPE 2

BS. TRẦN QUỐC TÚY: Phụ trách phòng khám Nội - Bệnh viện Quốc tế Minh Anh; Nguyên Trưởng khoa Nội tổng quát; Nguyên Trưởng khoa Điều trị theo yêu cầu Bệnh viện Chợ Rẫy.

I. Khái niệm về tăng đường huyết sau ăn

- Người không bị đái tháo đường (ĐTĐ),lượng đường huyết sau ăn 2 giờ là 140mg/dL.

- Ở người bệnh ĐTĐ týp 2 chưa kiểm soát tốt, đường huyết sau ăn 2 giờ trên mức 180mg/dL(10 mmol/L).        

-Tăng đường huyết sau ăn sẽ làm tăng nguy cơ biến chứng của bệnh ĐTĐ ở các cơ quan như: mắt,thận, tim,thần kinh.

- Theo Hôi ĐTĐ Mỹ, kiểm soát tốt đường huyết sau ăn là mục tiêu quan trọng trong điều trị bệnh ĐTĐ và lượng đường huyết sau ăn 2 giờ tốt nhất là dưới 180mg/L.

- Sinh lý bệnh của chuyển hóa đường: Khi ăn vào, thức ăn chứa chất bột đường (Carbohydrat) được phân chia tại ruột non thành Glucose và hấp thu vào máu, làm cho đường máu bắt đầu tăng lên.Để chống lại sự tăng đường huyết này , tế bào Beta của tụy tạng đồng tiết ra 2 hormon là Insulin và Amylin. Insulin có tác dụng giúp cho Glucose từ máu đi vào tế bào, nhờ vậy mà Glucose máu giảm xuống. Glucose sau khi vào tế bào được cơ thể dùng làm năng lượng, nế còn dư thừa sẽ dự trữ tại gan dưới dạng Glycogen. Trong khi đó Amylin có tác dụng điều tiết quá trình tiêu hóa bằng cách làm chậm tốc độ chuyễn thức ăn từ dạ dày xuống ruột non, dẫn đến Glucose được hấp thu từ từ vào máu nên hặn chế được sự tăng đường huyết sau ăn. Ở người bệnh ĐTĐ týp 2 các tế  bào Beta tụy giảm tiết Insulin và Amylin dẫ đến hậu qu3a là đường huyết tăng cao sau ăn. Vì vậy để kiểm soát tốt dường huyết sau ăn cần phải bồi hoàn tiết Insulin và Amylin của tế bào tụy đầy đủ như sinh lỳ học ở người bình thường.

II. Tác hại của tăng đường huyết sau ăn

- Nếu xảy ra ngắn hặn thì có triệu chứng : mệt mỏi,buồn ngủ, nhìn mờ,cơ thể không thấy khỏe.

- Nếu xảy ra kéo dài ngoài các triệu chứng lâm sàng còn thể hiện tăng HbA1c và biến chướng nhiều cơ quan.

- Theo kết quả của nhiều nghiên cứu thì nếu điều trị làm giảm được 1% HbA1c so với mức trước đó sẽ giảm được 21% tử vong, 14% nguy cơ nhồi máu cơ tim, 12% nguy cơ đột quỵ và 37% nguy cơ bệnh mạch máu nhỏ.

- Tần xuất bệnh nhồi máu cơ tim cao trên 40% ở những BN đường huyết sau ăn lớn  hơn 180mg/dL so với những BN có lượng đường huyết sau ăn dưới 146mg/dL.

- Lý giải về nguyên nhân của hiện tượng này nhiều tác giả cho rằng : Đường huyết sau ăn đã làm biến đổi sự giải phóng gốc tự do và các sản phẩm tạo ra từ gốc tự do. Thêm vào đó là chức năng nội mạc của mạch máu cũng thay đổi, nồng độ NO bị biến đổi, các sợi Collagen ở thành mạch cũng thay đổi và làm giảm độ đàn hồi của mạch máu.

III. Cách đo đường huyết sau ăn

- Cần có máy đo đường huyết.

- Đo lúc bắt đầu ăn (không phải ăn xong) thời gian 120 phút.

- Kết qu3a : +  Dưới  180mg/dL : kiểm soát tốt đường huyết sau ăn.

                    +  Trên  180mg/dL : Chưa kiểm soát tốt đường huyết sau ăn.

- Nên đo đường huyết sau ăn sáng, ăn trưa và ăn tối. Có thể đo cả trước và sau ăn để so sánh độ biến thiên đường huyết của mỗi bữa ăn để có phương pháp kiểm soát phù hợp.

IV. Các phương pháp kiểm soát đường huyết sau ăn

1/. Chế độ tiết chế 

* Tỷ lệ Bột đường (Glucide) 50-60% tổng năng lượng hàng ngày chia cho 3 bữa

Ăn. Cần chú ý đến chỉ số đường huyết (glycemic Index-GI) của các loại thức ăn.

Thực phẩm có chỉ số GI càng cao dễ làm cho đường huyết sau ăn tăng vọt, nên chọn thực phẩm có chỉ số GI dưới 70.

* Nên ăn nhiều RAU các loại để hặn chế hấp thu glucose và mỡ, tốt nhất là ăn khởi đầu bằng rau để tạo hàng rào cản trở hấp thu thức ăn ở ruột.

* Không nên ăn trái cây tráng miệng ngay sau ăn vì sau ăn đường huyết đã bắt đầu tăng, nếu lại ăn trái cây nữa sẽ làm đường huyết tăng vọt. Nên ăn trái cây vaò thời điểm giữa  2 bữa ăn, ăn trái cây nguyên tốt hơn là xay sinh tố hay nước ép.

* Thực phẩm có tính chua như: Giấm,me chua, cơm mẻ,cà chua, chanh..v...v... có tác dụng làm chậm sự hấp thu và giúp giảm sự tăng đường huyết sau ăn, tuy nhiên không nhất thiết phải uống hay ăn chất chua này mà có thể dùng làm món trộn,nấu canh chua,dưa chua hoặc nước chấm.

2/.Chế độ vận động:

* Người bệnh ĐTĐ rất cần sư vận động để giúp tiêu thụ bớt glucose và làm cho tế bào tăng nhạy cảm với Insulin, nhờ vậy mà làm giảm đường huyết trước và sau ăn.

* Vận động thể thao còn làm tăng cường tưới máu đến cơ bắp và các cơ quan, giảm tưới máu đến ruột làm cho quá trình tiêu hóa diễn ra chậm hơn giúp hặn chế hấp thu glucose từ ruột vào máu. Chỉ cần 30 phút đi bộ có thể làm giảm trung bình 30mg/dL mức đường huyết sau ăn.

3/.Chế độ dùng thuốc :Có nhiều loại thuốc giúp kiểm soát đường huyết sau ăn như: Acarbose, thuốc tác động trên hệ incretin (GLP-1, ức chế DPP-4), glinid, và insulin.

+ Acarbose có tác dụng làm chậm sự hấp thu glucose từ ruột như :

+ Nhóm thuốc tác động trên hệ incretin làm giảm đường huyết sau ăn nhờ 3 cơ chế : Tăng tiết Insulin ; ức chế tiết glucagon (glucagon kích thích gan ly giải  glycogen thành glucose và phóng thích vào máu làm tăng lượng đường huyết) và làm chậm quá trình đẩy thức ăn từ dạ dày xuống ruột.

+ Nhóm glinid có tác dụng tăng tiết insulin liên quan đến lượng đường sau ăn.

+ Insu lin là thuốc có tác dụng kiểm soát đường huyết sau ăn tốt nhất. Tùy theo kinh nghiệm thầy thuốc sẽ chọn thuốc cho thích hợp, có hiệu quả nhất.

- Loại Insulin Analog có tác dụng nhanh hơn loại Insulin human vì vậy khi tiêm loại Analog thì phải ăn ngay, còn loại human thì phải đợi sau 30 phút mới ăn.

- Vị trí để tiêm Insulin : Cơ bụng, cơ đùi, mông, cơ cánh tay.

BVQT Minh Anh

Tin tức khác?

DINH DƯỠNG CHO BỆNH GOUT ĐƠN THUẦN

DINH DƯỠNG CHO BỆNH GOUT ĐƠN THUẦN

Gout (hay còn gọi bệnh thống phong) là một bệnh lý rối loạn chuyển hóa purin làm...

NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ BỆNH LOÃNG XƯƠNG

NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ BỆNH LOÃNG XƯƠNG

Theo hội loãng xương Việt Nam, Việt Nam hiện có đến 2,8 triệu người mắc bệnh...

BẠN ĐÃ BIẾT CÁCH PHÒNG, TRÁNH SỐT XUẤT HUYẾT ?

BẠN ĐÃ BIẾT CÁCH PHÒNG, TRÁNH SỐT XUẤT HUYẾT ?

Sốt xuất huyết hay chính xác hơn là sốt xuất huyết do virus là một nhóm các bệnh...

HỘI CHỨNG ỐNG CỔ TAY - NỖI PHIỀN TOÁI CỦA

HỘI CHỨNG ỐNG CỔ TAY - NỖI PHIỀN TOÁI CỦA

Hội chứng ống cổ tay – một bệnh lý gần đây được đề cập nhiều, kể từ khi máy vi...

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây